Aktywne formy pomocy zamiast pasywnych, współodpowiedzialność zamiast roszczeń i uzależnienia od pomocy, mobilizacja obywatelska w miejsce rozbudowy systemu biurokratycznego.
Manifest Ekonomii Społecznej

Spółdzielnia pracy
ANNA SIENICKA
aktualizacja: 27.06.2011

Definicja, zakładanie

Spółdzielnia jest dobrowolnym zrzeszeniem nieograniczonej liczby osób, o zmiennym składzie osobowym i zmiennym funduszu udziałowym, które w interesie swoich członków prowadzi wspólną działalność gospodarczą. Fundusz udziałowy to łączna kwota wpłaconych przez członków spółdzielni udziałów. Spółdzielnia pracy ma osobowość prawną. Cechami charakterystycznymi spółdzielni jest prowadzenie przedsiębiorstwa w oparciu o osobistą pracę jej członków oraz obowiązek nawiązania stosunku pracy z wszystkimi członkami spółdzielni (podpisania określonej w przepisach spółdzielczej umowy o pracę). Spółdzielnię pracy może założyć co najmniej 10 osób fizycznych (nie muszą być to osoby zagrożone wykluczeniem społecznym). Wyjątkiem są spółdzielnie produkcji rolnej, do których założenia wystarczy 5 osób.

Oprócz działalności gospodarczej spółdzielnia może prowadzi działalność społeczną i oświatowo-kulturalną na rzecz swoich członków i ich środowiska.

Najważniejszym dokumentem wewnętrznym spółdzielni jest jej statut. Oprócz spraw podstawowych, takich jak struktura, prawa i obowiązki członków, musi być m.in. wskazany przedmiot działalności, wysokość wpisowego, wysokość i ilość udziałów oraz zasadę pokrywania strat.

Kapitał założycielski

Fundusz udziałowy spółdzielnie jest to łączna kwota wpłaconych przez członków spółdzielni udziałów.

Organy władzy, pracownicy

Spółdzielnie pracy mają rozbudowaną strukturę, którą tworzą: walne zgromadzenie, rada nadzorcza i zarząd oraz – w przypadku zastąpienia walnego zgromadzenia zebraniem przedstawicieli – zebranie grup członkowskich. Najważniejszym organem spółdzielni (jej najwyższą władzą) jest walne zgromadzenie. Walne zgromadzenie wybiera i powołuje zarząd oraz radę nadzorczą, przyjmuje sprawozdania roczne oraz absolutorium dla zarządu. Uchwały walnego zgromadzenia podejmowane są w drodze głosowania i obowiązuje zasada, że każdy członek spółdzielni ma jeden głos, niezależnie od wysokości udziałów. Natomiast zarząd reprezentuje spółdzielnię i zajmuje się prowadzeniem bieżących spraw spółdzielni (w ramach przyznanych mu w statucie kompetencji), w szczególności zarządza jej majątkiem. Rada nadzorcza jest wewnętrznym organem kontroli nad działalnością spółdzielni.

Warunki prowadzenia działalności gospodarczej

Spółdzielnie pracy prowadzą, w interesie swoich członków, nieograniczoną działalność gospodarczą. Spółdzielnia pracy może tworzyć fundacje, spółki, tworzyć i przystępować do spółdzielni osób prawnych i innych spółdzielni pracy oraz związków spółdzielczych. Może również jako członek wspierający przystępować do związków (federacji) organizacji pozarządowych. Spółdzielnie mogą zakładać związki rewizyjne lub związki gospodarcze oraz przystępować do takich związków.

Majątek, dochód

Majątek spółdzielni jest prywatną własnością jej członków, a zysk podlega podziałowi na podstawie uchwały walnego zgromadzenia. Przy czym co najmniej 5% nadwyżki przeznacza się na zwiększenie funduszu zasobowego, jeżeli fundusz ten nie osiąga wysokości wniesionych udziałów obowiązkowych.

 

Więcej o spółdzielniach pracy
Wszystkie wiadomości portalu ekonomiaspoleczna.pl na temat spółdzielni >

Ustawa Prawo spółdzielcze >

Odpowiedzialność

Członkowie spółdzielni uczestniczą w pokrywaniu ewentualnych strat do wysokości udziałów i nie odpowiadają osobiście za zobowiązania spółdzielni. Jak w przypadku wszystkich osób prawnych obowiązuje zasada, że osoba prawna odpowiada za swoje zobowiązania całym swoim majątkiem. Przepisy mogą wprowadzać wyjątki od powyższej zasady, z których wymienić należy osobistą odpowiedzialność członków zarządu za zaległości podatkowe i składki z tytułu ubezpieczeń społecznych.

Ustawa Prawo spółdzielcze wprowadza zaostrzoną odpowiedzialność – kto tworząc spółdzielnię lub będąc członkiem zarządu narazi spółdzielnię na straty, podlega odpowiedzialności karnej oraz cywilnej. Ponadto na członkach zarządu lub likwidatorze spółdzielni spoczywa obowiązek złożenia do sądu wniosku o upadłość spółdzielni w przypadku, gdy jej zobowiązania (długi) przewyższają wartość majątku.

Działalność pożytku publicznego

Spółdzielnie pracy nie mogą prowadzić działalności pożytku publicznego. Tym samym nie mogą brać udziału w otwartych konkursach ofert ani korzystać z pracy wolontariuszy.

Nadzór, sprawozdawczość

Każda spółdzielnia obowiązana jest przynajmniej raz na trzy lata, a w okresie pozostawania w stanie likwidacji corocznie, poddać się lustracyjnemu badaniu legalności gospodarności i rzetelności całości jej działania. Lustracja obejmuje okres od poprzedniej lustracji. Lustrację przeprowadzają właściwe związki rewizyjne w spółdzielniach w nich zrzeszonych. Spółdzielnie niezrzeszone zlecają odpłatne przeprowadzenie lustracji wybranemu związkowi rewizyjnemu lub Krajowej Radzie Spółdzielczej.

Spółdzielnia pracy zobowiązana jest do prowadzenia pełnej księgowości, tak jak każdy inny przedsiębiorca.

 

KOMENTARZE (0) / DODAJ KOMENTARZ