Przedsiębiorczość nie polega bynajmniej na pogoni za zyskiem, ale na skłonności i umiejętności do aktywnego odnoszenie się do otaczającej rzeczywistości, orientacji na skuteczne pokonywanie wyzwań w oparciu o dostępne zasoby.
Manifest Ekonomii Społecznej

Fundacja
ANNA SIENICKA
aktualizacja: 27.06.2011

Definicja, zakładanie

Fundację definiuje się jako kapitał przeznaczony na określony cel. Cel fundacji musi być społecznie lub gospodarczo użyteczny, taki jak: ochrona zdrowia, rozwój gospodarki i nauki, oświata i wychowanie, kultura i sztuka, opieka i pomoc społeczna, ochrona środowiska oraz opieka nad zabytkami. Fundacja posiada osobowość prawną. Fundację może założyć osoba fizyczna lub prawna (niezależnie od tego, czy ma cele społeczne czy zarobkowe). Procedura tworzenia i rejestracji fundacji jest stosunkowo prosta i wymaga złożenia przed notariuszem oświadczenia o utworzeniu fundacji, przyjęcia przez fundatorów statutu i złożenia wniosku o rejestrację fundacji do Krajowego Rejestru Sądowego. Przez rejestrację Fundacja zyskuje osobowość prawną.

Kapitał założycielski

Przepisy nie określają minimalnego kapitału założycielskiego, ale w praktyce przyjmuje się, że fundacja nieprowadząca działalności gospodarczej powinna mieć kapitał założycielski w wysokości co najmniej 1000 zł, a fundacja prowadząca działalność gospodarczą co najmniej 2500 zł (przy czym wartość środków przeznaczonych na działalność gospodarczą nie może być niższa niż 1000 zł).

Organy władzy, pracownicy

Jedynym obligatoryjnym organem fundacji jest zarząd. Natomiast tworzenie innych organów, takich jak kolegium fundatorów czy rada fundacji, zależą od woli fundatora wyrażonej w przyjętym statucie fundacji. Zakres kompetencji poszczególnych organów fundacji oraz sposób podejmowania decyzji musi być określony w statucie, ale ustawodawca pozostawia fundatorom swobodę w tworzeniu rozwiązań dopasowanych do specyfiki konkretnej fundacji. Fundacja może mieć pracowników zarówno zajmujących się sprawami administracyjnymi, jak i realizujących działania statutowe. Pracownikami mogą być fundatorzy, członkowie władz, ale również osoby spoza władz fundacji.

Warunki prowadzenia działalności gospodarczej

Niezależnie od tego, czy fundacja ma status organizacji pożytku publicznego czy nie, może prowadzić działalność gospodarczą pod następującymi warunkami – prowadzenie działalności gospodarczej musi być przewidziane w statucie, na tę działalność muszą być przeznaczone środki majątkowe w wysokości co najmniej 1000 zł, fundacja musi zarejestrować się w rejestrze przedsiębiorców prowadzonym przez Krajowy Rejestr Sądowy oraz działalność gospodarcza musi mieć charakter pomocniczy wobec działalności głównej - statutowej. Innymi słowy działalność gospodarcza nie może być celem fundacji, a środkiem do realizacji celów statutowych. Fundacja może również tworzyć spółki kapitałowe, niepubliczne zakłady opieki zdrowotnej, zakłady aktywności zawodowej, centra integracji społecznej, może tworzyć i przystępować do związków (federacji) organizacji pozarządowych, spółdzielni socjalnych i spółdzielni osób prawnych.

Majątek, dochód  

Majątek przekazany fundacji musi być wykorzystany na realizację działań statutowych i nie ma możliwości powrotu kapitału założycielskiego do fundatorów. W przypadku likwidacji fundacji, jej majątek może zostać przekazany innej organizacji o zbliżonych celach. W odróżnieniu od stowarzyszeń prawo nie nakazuje przeznaczania całości dochodów z działalności gospodarczej fundacji na jej działalność statutową. Można z tego wnioskować, że po opodatkowaniu zyski z działalności gospodarczej fundacji mogą zostać przekazane na dowolny cel, z zastrzeżeniem, iż musi to być cel zgodny z postanowieniami statutu.

Dochody fundacji przeznaczone na działalność statutową są zwolnione z podatku dochodowego od osób prawnych, jeśli celem statutowym organizacji jest działalność naukowa, oświatowa, kulturalna, w zakresie kultury fizycznej i sportu, ochrony środowiska, ochrony zdrowia i pomocy społecznej, rehabilitacji zawodowej i społecznej inwalidów oraz kultu religijnego – w części przeznaczonej na te cele.

Odpowiedzialność

Jak w przypadku wszystkich osób prawnych, obowiązuje zasada, że fundacja odpowiada za swoje zobowiązania wyłącznie całym swoim majątkiem. Przepisy mogą wprowadzać wyjątki od powyższej zasady (wymienić tu należy osobistą odpowiedzialność członków zarządu za zaległości podatkowe i składki z tytułu ubezpieczeń społecznych). Przepisy wprowadzają zaostrzoną odpowiedzialność dla członków władz organizacji o statusie pożytku publicznego – są oni zobowiązani do dołożenia należytej staranności przy wywiązywaniu się ze swoich obowiązków oraz odpowiadają za szkody wyrządzone tej organizacji swoim działaniem.

Działalność pożytku publicznego

Fundacje mogą prowadzić działalność pożytku publicznego i korzystać ze środków publicznych (uczestnicząc w otwartych konkursach ofert na realizację zadań publicznych). Fundacje mogą też korzystać z pracy wolontariuszy (z wyjątkiem działań fundacji związanych z działalnością gospodarczą) i ubiegać się o status organizacji pożytku publicznego. Fundacje, którym sąd przyznał taki status, mogą otrzymywać 1% z podatku przekazywanego przez podatników.

Jeśli fundacja ma status organizacji pożytku publicznego, to w odniesieniu do prowadzonej przez nią działalności pożytku publicznego przysługuje jej także zwolnienie z podatku dochodowego od osób prawnych, podatku od nieruchomości, podatku od czynności cywilnoprawnych, opłaty skarbowej, opłat sądowych. Fundacja taka może też (na zasadach określonych w odrębnych przepisach) nabywać na szczególnych warunkach prawo użytkowania nieruchomości będących własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego.

Nadzór, sprawozdawczość

Fundacje zobowiązane są do prowadzenia pełnej księgowości. Nadzór nad fundacjami pełni właściwy minister (wskazany w statucie). Natomiast uprawnienia kontrolne przysługują instytucjom publicznym, które przekazały danej organizacji dotacje, a w przypadku wszystkich dotacji ze środków publicznych – Naczelnej Izbie Kontroli. Jeśli fundacja posiada status organizacji pożytku publicznego – nadzór nad nią pełni również Minister Pracy i Polityki Społecznej.

Raz w roku każda fundacja składa sprawozdanie z działalności do właściwego ministra oraz przesyła sprawozdanie wraz z formularzem CIT-8 do urzędu skarbowego. Jeśli ma status organizacji pożytku publicznego dodatkowo składa roczne sprawozdanie finansowe i merytoryczne również Ministrowi Pracy i Polityki Społecznej, oraz podaje je do publicznej wiadomości w sposób umożliwiający zapoznanie się z tym sprawozdaniem przez zainteresowane podmiotu, w tym poprzez zamieszczenie na swojej stronie internetowej, a jeśli prowadzi działalność gospodarczą przesyła sprawozdanie finansowe do Krajowego Rejestru Sądowego.

Likwidacja

Fundacja może ulec likwidacji tylko w dwóch przypadkach – gdy został zrealizowany cel statutowy albo gdy wyczerpały się środki przeznaczone na jej działalność. W statucie każdej fundacji powinna znajdować się informacja, który z organów podejmuje decyzję o likwidacji. Pozostały majątek nie może wrócić do fundatorów i może zostać przekazany innej organizacji pozarządowej o zbliżonych celach.

KOMENTARZE (2) / DODAJ KOMENTARZ

~xpx / 10.05.2014, 09:36

fundacja nie prowadzaca dzialalnosci a zatrudnienie pracownikow
czy fundacja nie prowadzaca dzialalnosci gospodarczej moze zatrudniac pracownikow na umowe o prace, umowe zlecenia??

~ted / 04.01.2013, 03:30

użyteczne
użyteczne informacje