|
Aktywne formy pomocy zamiast pasywnych, współodpowiedzialność zamiast roszczeń i uzależnienia od pomocy, mobilizacja obywatelska w miejsce rozbudowy systemu biurokratycznego. Wiedza Strefy Ogłoszenia
otoczenie ekonomii społecznej
aktualizacja: 06.11.2006
w Dziale znajdują się 22 teksty dostępne w plikach pdf. Każdy z nich został krótko opisany. Aby odnaleźć tekst - kliknij na dany obszar tematyczny lub tytuł.
KONTEKST MIĘDZYNARODOWY
W samej istocie Inicjatywy Wspólnotowej EQUAL uwzględniona jest współpraca międzynarodowa. Z tego też względu wiele tekstów będzie miało wprost lub pośrednio wymiar międzynarodowy. Najszersze bodaj podejście do tego rodzaju porównań odnaleźć możemy w tekście „Ramy instytucjonalne dla przedsiębiorstwa społecznego: wyzwania dla Polski i innych nowych krajów członkowskich” prof. Rogera Speara z Open University w Anglii, który należy do niekwestionowanych autorytetów w dziedzinie badań nad ekonomią społeczną. Tekst dostarcza czytelnikowi podstawowej wiedzy na temat ekonomii społecznej w UE. Opisuje historię „nowej” ekonomii społecznej w Europie i określa jej obecny zasięg, np. w kategoriach wielkości zatrudnienia i liczby podmiotów. Wskazuje na podstawowe wyzwania instytucjonalne, jakie stoją przez ekonomią społeczną w Unii, ale także w nowych krajach członkowskich. Znajdziemy tu również opis rozwiązań, jakie w poszczególnych krajach UE (przede wszystkim w Wielkiej Brytanii) zastosowano dla wsparcia ekonomii społecznej. W tym kontekście warto przeczytać także opracowanie Anny Sienickiej „Formy prawne przedsiębiorstw społecznych w Anglii i Walii” dotyczące nowych form prawnych, które pozwalają rozszerzać działalność ekonomii społecznej na Wyspach Brytyjskich. Dokument pokazujący sposób działania szeroko rozumianej ekonomii społecznej, opisujący sytuację w Niemczech. Autor jest wybitnym znawcą problematyki trzeciego sektora – nie tylko w Niemczech, ale także w Polsce. Pozwala mu to podjąć te wątki, które z polskiej perspektywy mogą być szczególnie przydatne. Autor nie posługuje się pojęciem ekonomii społecznej (nie jest ono zresztą w Niemczech popularne). Tekst dotyczy szeroko rozumianego sektora non-profit i stanowi krótki, ale systematyczny i porządkujący wykład na temat jego skali i specyficznej roli, jaką odgrywa w realizacji polityki społecznej. Autor Hugh McNally opisuje działania grupy Rehab - organizacji z Irlandii, która postawiła sobie za zadanie szkolenie osób niepełnosprawnych tak, by mogły znaleźć satysfakcjonującą pracę. Wiele odwołań do przykładów europejskich znajdziemy również w innych tekstach. ŚRODOWISKO DZIAŁANIA
Podsumowanie wyników badań opinii publicznej prowadzonych systematycznie przez Stowarzyszenie Klon/Jawor na reprezentatywnej próbie dorosłych Polaków. Ostatnia edycja tych badań, przeprowadzona na jesieni 2005 roku, dotyczyła między innymi postrzegania ekonomii społecznej (rozpoznawalności tego pojęcia, skłonności do zachowań konsumenckich, które mogłyby tworzyć popyt na jej usługi i produkty, etc.). W tekście odnaleźć można wiele interesujących analiz dotyczących percepcji ekonomii społecznej, a także specyficznych jej sektorów np. spółdzielczości (prawdopodobnie jest to pierwsze tego rodzaju badanie w Polsce) oraz organizacji pozarządowych (np. przyzwolenie na prowadzenie przez nie działalności gospodarczej i obierania opłat za usługi). W dokumencie znaleźć też można najświeższe dane na temat w olontariatu i filantropii Polaków, skłonności do prospołecznych zachowań konsumenckich, a także bardziej ogólnych przekonań na temat tego, w jaki sposób i kto powinien działać na rzecz pomocy osobom, które same nie są w stanie odnaleźć się na rynku pracy. Ów społeczny projekt „podziału pracy” jest szczególnie ważny z punktu widzenia rozwoju ekonomii społecznej. Mamy głębokie przekonanie, że jeśli ekonomia społeczna nie ma stać się li tylko przedmiotem administracyjnej „kreacji”, konieczne jest jej autentyczne zakorzenienie. To, na ile istotnie do niego dochodzi, będzie przedmiotem systematycznych badań w ramach projektu. Prezentowany w zbiorze tekst stanowić będzie dla nich punkt odniesienia. Rok temu opublikował on książkę opisującą geograficzne determinanty różnych modeli samoorganizacji społecznej. Publikowany w zbiorze tekst można uznać za swego rodzaju zastosowanie bogatego warsztatu metodologicznego do specyficznej kategorii działań, jaką jest ekonomia społeczna. W swoim opracowaniu autor przedstawia „geografię” ekonomii społecznej. Z tekstu dowiadujemy się, jak istotne i trwałe są uwarunkowania regionalne – często powiązane z różnymi historycznymi doświadczeniami poszczególnych regionów. Stworzony został przez autorów związanych z UNDP (Piotra Rogalę i Tadeusza Rycharskiego). Obydwaj autorzy są specjalistami w dziedzinie wskaźników opisujących społeczności lokalne. Ekonomia społeczna i jej podmioty funkcjonują w społecznościach lokalnych i współtworzą je. Z jaką zależnością mamy tu do czynienia? Jakie czynniki powodują, że dane społeczności są podatne na działania w zakresie ekonomii społecznej (bilans potrzeb i zasobów)? Jakie skutki dla lokalnych społeczności będzie miało funkcjonowanie przedsiębiorstw ekonomii społecznej? Wiemy, że często bilans działalności przedsiębiorstw społecznych jest bardziej złożony niż to, co zobaczy księgowy. Zarówno po stronie wpływów, jak i produktów pojawiają się inne, niemonetarne czynniki. Żeby je zobaczyć i policzyć, potrzebne są czułe instrumenty. Autorzy biorą pierwszą przymiarkę do stworzenia takiego pomiarowego instrumentarium. Podstawą są tu tzw. wskaźniki zrównoważonego rozwoju. W tekście pada propozycja ich modyfikacji pod kątem potrzeb ekonomii społecznej. To pierwsza, ale z pewnością nie ostatnia wypowiedz w tej sprawie i, póki co, ma ona charakter teoretyczny. W kolejnej fazie projektu spróbujemy wypracować optymalny zestaw wskaźników. Autor jest pedagogiem pracującym na co dzień we Francji. W 2002
roku założył instytucję o nazwie „Territoires, Identités et
Développements” (Terytorium, Tożsamość, Rozwój). Wolkowinski
proponuje bardzo ciekawą kategorię Terytorium Społecznie
Odpowiedzialnego. Koncepcja ta nawiązuje do popularnego konceptu
społecznej odpowiedzialności biznesu, ale tym razem odnosi się do
specyficznie rozumianego terytorium. Koncepcja TSR, mimo że ma
także charakter wielowymiarowy, jednak w odróżnieniu od systemu
wskaźników opisywanych wyżej, zorientowana jest przede wszystkim na
analizę jakościową. To swego Autor stara się odpowiedzieć w nim na pytania nie ile ekonomia społeczna może być „ciągnikiem” rozwoju lokalnego. Autor przedstawia bardzo ciekawą analizę uwarunkowań rozwoju regionalnego w Polsce. Wprowadza typologie obszarów i w oparciu o dostępny materiał empiryczny próbuje odpowiedzieć na pytanie dlaczego jedne z nich potrafią odnaleźć „ścieżkę rozwoju”, podczas gdy inne wyłączone są z procesów modernizacyjnych. Autor opisuje tez regionalny rozkład kapitału społecznego, którego dostępność ma fundamentalne znaczenie dla przedsięwzięć z zakresu rozwoju ekonomii społecznej (korzystają one z tego kapitału, ale też wytwarzają go). Autor dochodzi do dość pesymistycznych (a może tylko realistycznych) konkluzji stwierdzając, że zasoby kapitału społecznego w Polsce są dość płytkie a co za tym idzie ostrożnie oceniać trzeba szanse ekonomii społecznej. RELACJE Z INNYMI SEKTORAMITekst prezentuje wielorakie znaczenia, jakie ekonomia społeczna może mieć w odniesieniu do różnych obszarów aktywności państwa. Szczegółowo rozważana jest tu rola partnerstwa publiczno-społecznego w budowaniu modelu dostarczania usług społecznych. W tekście zarysowane zostały również historyczne i funkcjonalne uwarunkowania polityki państwa w odniesieniu do poszczególnych instytucji ekonomii społecznej, ale przede wszystkim zaprezentowana została autorska analiza dotychczasowej polityki państwa w obszarze programowania, regulacji, finansów i usług z punktu widzenia rozwoju ekonomii społecznej w Polsce. Tekst zawiera też propozycje dalszych działań administracji publicznej na rzecz rozwoju ES. Raport oparty jest o gigantyczny wprost materiał empiryczny, zgromadzony w ostatnim roku wspólnie przez Stowarzyszenie Klon/Jawor oraz Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych SPLOT. Podobnie jak w latach poprzednich zapytaliśmy wszystkie urzędy administracji publicznej w Polsce o poziom współpracy z organizacjami. Zgromadzony w ten sposób materiał nie jest li tylko surowcem dla opracowań statystycznych, sam w sobie ma olbrzymią wartość. Zgromadzone w trakcie badania informacje, pochodzące łącznie od ponad 1 200 urzędów, są dostępne dla wszystkich zainteresowanych w formie internetowej bazy danych (będzie tam można znaleźć zarówno dane opisujące współpracę, jak i zbiór dokumentów tworzących dla niej podstawę, tj. roczne programy współpracy z organizacjami pozarządowymi, lokalne strategie rozwiązywania problemów społecznych, powiatowe strategie promocji rynku pracy).
Zgromadzone w ramach badania programy współpracy (ustawa o działalności pożytku publicznego nakłada na samorząd obowiązek uchwalenia tego rodzaju dokumentu) poddane zostały analizie przez pracowników Sieci SPLOT w każdym z regionów. Określony został model programu współpracy i w stosunku do niego przeprowadzono analizę porównawczą. Z analizy czytelnik dowie się sporo o szeroko rozumianej współpracy władz lokalnych z organizacjami, ale także tego, że idea ekonomii społecznej nie pojawiła się wyraźnie w tych dokumentach.
Wiceprezydent Gdyni Michał Guć napisał bardzo ciekawą analizę dotyczącą ograniczeń i szans, jakie mogą się pojawić w związku z przesunięciem akcentów z tradycyjnego modelu opartego o współpracę samorządu z organizacjami non-profit na rzecz ekonomii społecznej. Ciekawą analizą przypadku jest też tekst „Ekonomia społeczna w strategii miasta Krakowa” autorstwa Ksymeny Rosiek z Małopolskiej Szkoły Administracji Publicznej. Autorka opisuje w nim miejsce, jakie ekonomia społeczna zajmuje w poszczególnych dokumentach strategicznych miasta Krakowa. Jak zauważa autorka, ekonomii społecznej nie poświęca się nadal wystarczającej uwagi, ale z całą pewnością władzom miasta towarzyszą dobre intencje. Z tekstu wynika również, że promocja ekonomii społecznej nie może się obyć bez wysiłków środowiska bezpośrednio tą ekonomią zainteresowanego. Pominięcie go, nawet przez życzliwe instytucje, może być przejawem paternalizmu, a w konsekwencji skutkować brakiem samodzielności po stronie samych podmiotów ekonomii społecznej.
Autorka opisuje znaczenie, jakie dla organizacji pozarządowych ma współpraca ze środowiskiem biznesu. Referuje w kompleksowy sposób dane, jakie w tej sprawie udało się zgromadzić w ostatnich latach. W tekście nakreślono też bardzo istotną różnicę między ekonomią społeczną a tzw. społeczną odpowiedzialnością biznesu. Autorka w interesujący sposób wskazuje też na warunki, w jakich może pojawiać się niechęć między obydwoma środowiskami, ale także te, w których liczyć można na wzajemne zrozumienie i kooperację. Pokazuje też możliwość obustronnej konwergencji systemów: ekonomii tradycyjnej oraz ekonomii społecznej. STRUKTURY WSPARCIA
Dwie autorki Anna Forin, Mariola Misztak-Kowalska związane z Polską Agencją Rozwoju Przedsiębiorczości, która od wielu lat jest rdzeniem systemu wspierania MSP w Polsce i promotorem tzw. Krajowego Systemu Usług. Autorki starają się odpowiedzieć na pytanie, w jakim zakresie organizacje pozarządowe korzystały dotychczas ze wsparcia tego systemu i ile mogłyby skorzystać w przyszłości. Tekst zawiera istotne postulaty dotyczące tzw. nowego okresu programowania, w którym projektowane są modyfikacje wspomnianego systemu. Trzeba mieć nadzieję, że w owym projekcie uwzględniona zostanie specyfika ekonomii społecznej. PES muszą wszak, poza spełnianiem ważnych funkcji społecznych, być instytucjami wydolnymi w sensie ekonomicznym. Pogodzenie obydwu tych celów bywa bardzo trudne, tym bardziej więc wymaga szczególnej uwagi i wsparcia. Mówiąc wprost, wymaga więcej wsparcia niż tradycyjny biznes Doświadczenia międzynarodowe (w szczególności brytyjskie) wskazują na olbrzymie znaczenie infrastruktury biznesu dla rozwoju tego rodzaju przedsięwzięć.
Piotr Frączak wskazuje na rolę, jaką we wsparciu ekonomii społecznej może odegrać infrastruktura trzeciego sektora. Opisuje po pierwsze zakres pojęcia infrastruktura, określa jej funkcje i nazywa podstawowe instytucje tworzące jej szkielet. Pokazuje podstawowe dylematy, przed jakimi stoi obecnie infrastruktura trzeciego sektora i pokazuje złożoną zależność między organizacjami tego rodzaju a ich „klientami”. Zależność ta nie jest wcale prosta, nie polega jedynie na dopasowywaniu się do popytu. W dużej mierze bowiem organizacje infrastruktury nie tylko odpowiadają na potrzeby, ale również wpływają na strategiczne wybory całego sektora pozarządowego. Autor zarysowuje przynajmniej dwa stojące przed środowiskiem wybory. Pierwszy dotyczy kształtu samej ekonomii społecznej i tego, w jakim kierunku (względnie, w jakich proporcjach) reprezentowane będzie każde z dwóch rozwiązań: prozatrudnieniowo-integracyjne z jednej strony i z drugiej bliższe anglosaskiemu, zorientowane na ekonomiczne usamodzielnianie się trzeciego sektora. Drugi dylemat dotyczy tego, na ile infrastruktura trzeciego sektora traktować będzie ekonomię społeczną nie tylko jako przedmiot swojego działania, ale także jako metodę, za pomocą której sama stara się funkcjonować (bowiem dotychczas działająca infrastruktura jest w wielu wypadkach głęboko „niesuwerenna” ekonomicznie). WARUNKI PRAWNE
Autorka referuje dotychczasowy stan debaty nad prawnym aspektem działalności gospodarczej organizacji. Autorka kreśli podstawowe osie sporu w tej sprawie oraz problematyczne kwestie wynikłe z braku jednorodnego stanowiska w tej sprawie.
Rodzaj ilustracji ukazującej warunki funkcjonowania ekonomii społecznej w Wielkiej Brytanii. Szczególnie godny uwagi jest opis całkiem nowego (szczególnie wziąwszy pod uwagę fakt, że Charity Law pochodzi z 1601 roku) typu instytucji – tzw. Community Interest Company –nowej hybrydalnej formy organizacji, wymyślonej niejako specjalnie na potrzeby ekonomii społecznej. OTOCZENIE FINANSOWE
Tekst został przygotowany przez zespół Banku BISE pod redakcją Anny Królikowskiej. Bank BISE to jeden z dwóch polskich banków, który posiada w swojej ofercie pakiety przygotowane specjalnie dla organizacji pozarządowych. Autorzy dzielą się doświadczeniami, zdobytymi podczas współpracy z podmiotami trzeciego sektora, analizują dostępne instrumenty finansowe, proponują nowe rozwiązania.
Autorki komentują dane dotyczące tzw. obecnego okresu programowania. Dane pochodzą zarówno ze strony urzędów odpowiedzialnych za dystrybucję środków, jak i dane uzyskane w badaniach Klon/Jawor od samych organizacji pozarządowych. Tekst zawiera też uporządkowany opis barier, jakie towarzyszą staraniom o środki pochodzące z UE. Dodatkowym walorem tekstu jest to, że sformułowano w nim także długą listę rekomendacji. Są one bardzo na czasie, bowiem właśnie teraz projektowane są nowe rozwiązania dotyczące okresu 2007-13.
KOMENTARZE (0) / DODAJ KOMENTARZ
polecane |
